زگیل تناسلی نوعی ضایعه پوستی ناشی از HPV است. در این مقاله با علائم آن در زنان و مردان، راههای انتقال، ارتباط با سرطان، روشهای تشخیص و درمان زگیل تناسلی آشنا میشوید.
دیدن یک برجستگی یا ضایعه جدید در ناحیه تناسلی میتواند نگرانکننده باشد و اولین چیزی که به ذهن خیلی از افراد میرسد، زگیل تناسلی یا HPV است. با این حال، هر ضایعه تناسلی زگیل نیست؛ بعضی تاولها یا زخمهای دردناک ممکن است تبخال تناسلی باشند و تشخیص فقط از روی ظاهر، آن هم بدون معاینه، همیشه امکانپذیر نیست.
زگیل تناسلی یکی از مشکلاتی است که در اثر ابتلا به برخی انواع ویروس HPV ایجاد میشود. این عفونت هم در زنان و هم در مردان دیده میشود و نکتهای که گاهی باعث سردرگمی افراد میشود این است که HPV ممکن است مدتها هیچ علامتی ایجاد نکند. برای آشنایی کاملتر با HPV، انواع پرخطر و راههای پیشگیری، مقاله «HPV چیست؟» را هم بخوانید.
در ادامه درباره شکل و علائم زگیل تناسلی، نحوه انتقال آن، ارتباطش با HPV و سرطان و روشهای درمان و پیشگیری صحبت میکنیم.
زگیل تناسلی دقیقاً چیست؟
زگیل تناسلی نوعی ضایعه پوستی است که در اثر بعضی انواع ویروس پاپیلومای انسانی یا همان HPV ایجاد میشود.
ظاهر زگیل در همه افراد یکسان نیست. گاهی فقط یک برجستگی کوچک دیده میشود و گاهی چند ضایعه در کنار هم قرار میگیرند. ممکن است سطح آنها صاف یا کمی برجسته باشد و بعضی زگیلها نیز بهمرور ظاهری شبیه گلکلم پیدا میکنند.
رنگ ضایعات هم لزوماً متفاوت از پوست نیست. به همین دلیل زگیلهای کوچک گاهی برای مدتی مورد توجه قرار نمیگیرند.
البته دیدن چنین ضایعهای بهتنهایی برای تشخیص کافی نیست. بعضی مشکلات پوستی دیگر نیز میتوانند ظاهری شبیه زگیل داشته باشند.
زگیل تناسلی چرا ایجاد میشود؟
عامل ایجاد زگیل تناسلی، HPV است؛ اما HPV فقط یک نوع ویروس نیست و انواع متعددی دارد.
برخی از انواع HPV بیشتر باعث ایجاد زگیل میشوند و برخی دیگر که به آنها انواع «پرخطر» گفته میشود، در صورت باقی ماندن طولانیمدت در بدن میتوانند با بعضی تغییرات پیشسرطانی و سرطانها ارتباط داشته باشند.
این تفاوت اهمیت زیادی دارد. انواع HPV که معمولاً زگیل تناسلی ایجاد میکنند، عموماً همان انواع پرخطر مرتبط با سرطان نیستند.
از طرف دیگر، هر کسی که HPV داشته باشد لزوماً زگیل نمیزند. ممکن است فرد به ویروس آلوده شده باشد، اما هیچ علامت ظاهری نداشته باشد.
HPV و زگیل تناسلی چگونه منتقل میشوند؟
راه اصلی انتقال HPV تناسلی، تماس جنسی و تماس نزدیک پوست ناحیه تناسلی است.
این انتقال میتواند هنگام رابطه واژینال، مقعدی یا دهانی رخ دهد. حتی برای انتقال ویروس لزوماً نیازی به وجود زگیل قابل مشاهده نیست؛ یعنی ممکن است فرد ظاهراً هیچ ضایعهای نداشته باشد اما HPV را منتقل کند.
به همین دلیل معمولاً نمیتوان با اطمینان گفت ویروس دقیقاً چه زمانی و از چه فردی منتقل شده است.
زگیل تناسلی چه مدت بعد از رابطه ظاهر میشود؟
این یکی از سؤالهایی است که افراد زیادی بعد از مشاهده زگیل میپرسند.
واقعیت این است که نمیتوان زمان ورود HPV به بدن را فقط از روی زمان ظاهر شدن زگیل تعیین کرد. ممکن است مدت قابل توجهی بین ابتلا به ویروس و دیده شدن ضایعات فاصله وجود داشته باشد و بعضی افراد نیز هیچوقت زگیل قابل مشاهده پیدا نکنند.
بنابراین اگر فردی امروز متوجه زگیل شده، نمیتوان نتیجه گرفت که حتماً در هفتهها یا ماههای اخیر به HPV مبتلا شده است.
این موضوع بهخصوص برای زوجها اهمیت دارد، چون زمان ظاهر شدن زگیل بهتنهایی نمیتواند زمان انتقال HPV را مشخص کند.
زگیل تناسلی در زنان چه علائمی دارد؟
در زنان، زگیل ممکن است روی بخشهای خارجی ناحیه تناسلی یا اطراف مقعد ظاهر شود.
گاهی فقط یک برجستگی کوچک وجود دارد و گاهی چند ضایعه کنار یکدیگر دیده میشوند. بسیاری از زگیلها درد ندارند، هرچند در بعضی افراد ممکن است خارش یا احساس ناراحتی ایجاد شود.
اگر ضایعه جدیدی در ناحیه تناسلی ایجاد شده، بهخصوص اگر در حال بزرگ شدن یا بیشتر شدن است، بهتر است معاینه شود. تشخیص زگیل صرفاً با مقایسه تصاویر اینترنتی کار قابل اعتمادی نیست.
زگیل تناسلی در مردان چه شکلی است؟
در مردان هم زگیل میتواند روی آلت تناسلی، پوست اطراف ناحیه تناسلی یا اطراف مقعد دیده شود.
اندازه و تعداد ضایعات بسیار متفاوت است. ممکن است فرد تنها یک زائده کوچک داشته باشد یا چند زگیل بهصورت خوشهای در کنار هم ایجاد شوند.
اینجا هم همان نکته قبلی صدق میکند: هر برجستگی در ناحیه تناسلی HPV نیست و بهتر است قبل از هر نوع درمان، ماهیت ضایعه مشخص شود.
آیا زگیل تناسلی خطرناک است؟
شنیدن نام HPV برای خیلی از افراد بلافاصله نگرانی درباره سرطان ایجاد میکند؛ اما زگیل تناسلی و سرطان را نباید یکی دانست.
زگیلهای تناسلی معمولاً توسط انواع کمخطر HPV ایجاد میشوند. انواع پرخطر دیگری از HPV هستند که در صورت ماندگاری طولانیمدت میتوانند با بعضی سرطانها ارتباط داشته باشند.
البته یک فرد ممکن است در طول زندگی با انواع مختلف HPV مواجه شود. به همین دلیل وجود زگیل دلیل خوبی برای کنار گذاشتن معاینات و غربالگریهای توصیهشده نیست.
آیا HPV باعث سرطان میشود؟
بعضی انواع HPV میتوانند خطر ابتلا به برخی سرطانها را افزایش دهند، اما این جمله به این معنی نیست که هر فردی که HPV دارد به سرطان مبتلا میشود.
مهمترین ارتباط شناختهشده، میان عفونت پایدار با انواع پرخطر HPV و سرطان دهانه رحم است. برخی سرطانهای مقعد، واژن، فرج، آلت تناسلی و ناحیه دهان و حلق نیز میتوانند با HPV ارتباط داشته باشند.
در بسیاری از افراد، سیستم ایمنی عفونت HPV را کنترل میکند و عفونت بدون ایجاد مشکل جدی برطرف میشود.
پس اگر نتیجه آزمایش HPV مثبت شده یا زگیل تناسلی دارید، نباید آن را مساوی سرطان بدانید.
پزشک چگونه زگیل تناسلی را تشخیص میدهد؟
در بسیاری از موارد، معاینه ضایعه برای تشخیص کافی است.
اگر ظاهر ضایعه غیرمعمول باشد یا پزشک درباره ماهیت آن تردید داشته باشد، ممکن است بررسی بیشتری لازم شود.
آزمایش HPV نیز کاربرد مشخص خودش را دارد و معمولاً برای اینکه ثابت کنیم یک زگیل قابل مشاهده «زگیل تناسلی است یا نه» انجام نمیشود.
نوع بررسی موردنیاز برای هر فرد میتواند متفاوت باشد و به عواملی مثل سن، جنس، سابقه پزشکی، علائم و احتمال ابتلا به سایر بیماریهای مقاربتی بستگی دارد.
زگیل تناسلی چگونه درمان میشود؟
برای درمان زگیل تناسلی یک روش واحد که برای همه بهترین انتخاب باشد وجود ندارد.
پزشک معمولاً به محل زگیل، تعداد و اندازه ضایعات، شرایط بیمار و درمانهای قبلی نگاه میکند و بعد درباره روش مناسب تصمیم میگیرد.
بسته به شرایط، درمان ممکن است با بعضی داروهای موضعی تجویزی انجام شود یا از روشهایی مانند کرایوتراپی (فریز کردن زگیل) و برداشتن ضایعه استفاده شود.
یک نکته را هم باید در نظر داشت: برداشتن زگیل به معنی این نیست که HPV همان لحظه بهطور کامل از بدن حذف شده است. درمان، ضایعات قابل مشاهده را از بین میبرد و سیستم ایمنی بدن نیز در کنترل ویروس نقش دارد.
آیا زگیل تناسلی ممکن است دوباره برگردد؟
بله. عود زگیل بعد از درمان اتفاق غیرممکنی نیست.
برگشت زگیل نیز لزوماً به معنی این نیست که درمان قبلی اشتباه بوده یا فرد دوباره از شخص دیگری HPV گرفته است. ویروس ممکن است همچنان در بدن وجود داشته باشد و ضایعات دوباره ظاهر شوند.
اگر بعد از درمان دوباره زگیل مشاهده شد، بهتر است برای ارزیابی مجدد به پزشک مراجعه شود.
درمان زگیل تناسلی در خانه؛ کار درستی است؟
خوددرمانی در این مورد میتواند بیشتر از اینکه کمک کند مشکل ایجاد کند.
برای مثال، محلولهایی که برای درمان زگیل دست و پا فروخته میشوند برای استفاده خودسرانه روی ناحیه تناسلی مناسب نیستند. پوست این قسمت حساستر است و استفاده از مواد نامناسب میتواند باعث التهاب، زخم یا سوختگی شود.
مشکل دیگر این است که ممکن است ضایعه اصلاً زگیل نباشد. بنابراین بهتر است قبل از شروع هر درمانی، ابتدا تشخیص مشخص شود.
آیا کاندوم جلوی انتقال HPV را میگیرد؟
کاندوم میتواند احتمال انتقال HPV و بسیاری از عفونتهای مقاربتی را کاهش دهد، اما در مورد HPV محافظت صددرصدی ایجاد نمیکند.
دلیلش ساده است: بخشی از پوست ناحیه تناسلی که میتواند درگیر HPV باشد، توسط کاندوم پوشانده نمیشود.
با این حال، استفاده صحیح و منظم از کاندوم همچنان یکی از اقدامات مهم برای کاهش خطر انتقال عفونتهای مقاربتی محسوب میشود.
واکسن HPV چه کمکی میکند؟
واکسن HPV برای پیشگیری از ابتلا به انواع مهمی از این ویروس طراحی شده است.
گاهی این تصور وجود دارد که اگر فرد زگیل تناسلی داشته باشد میتواند با تزریق واکسن آن را درمان کند. این درست نیست؛ واکسن HPV درمان زگیل یا عفونتی که از قبل ایجاد شده محسوب نمیشود.
با این حال، مواجهه قبلی با یک نوع HPV لزوماً به این معنی نیست که فرد با تمام انواع تحت پوشش واکسن مواجه شده است.
اینکه واکسن برای یک فرد خاص مناسب است یا نه و چند دوز موردنیاز است، به سن، وضعیت سیستم ایمنی، سابقه واکسیناسیون و شرایط فرد بستگی دارد و بهتر است درباره آن با پزشک مشورت شود.
اگر شریک جنسیمان زگیل تناسلی داشته باشد چه کنیم؟
اول از همه نباید عجولانه نتیجهگیری کرد.
HPV میتواند بدون علامت باقی بماند و همانطور که گفتیم، از روی زمان ظاهر شدن زگیل نمیتوان زمان دقیق انتقال ویروس را مشخص کرد.
اگر شریک جنسی شما زگیل تناسلی دارد، مراجعه برای ارزیابی پزشکی میتواند مشخص کند که آیا به معاینه، غربالگری یا آزمایش برای HPV یا سایر بیماریهای مقاربتی نیاز دارید یا خیر.
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کنیم؟
اگر متوجه یک ضایعه جدید در ناحیه تناسلی شدهاید، بهتر است آن را بررسی کنید؛ مخصوصاً اگر ضایعه:
- در حال بزرگ شدن است
- تعداد آن بیشتر شده
- خونریزی یا زخم دارد
- ظاهر یا رنگ غیرمعمولی دارد
- بعد از درمان دوباره برگشته است
همچنین اگر تماس جنسی پرخطر داشتهاید، درباره یک بیماری مقاربتی نگران هستید یا به هر دلیلی سیستم ایمنی ضعیفی دارید، بهتر است موضوع را با پزشک در میان بگذارید.
چطور احتمال ابتلا به HPV را کمتر کنیم؟
راهی وجود ندارد که در افراد دارای تماس جنسی خطر انتقال HPV را کاملاً به صفر برساند، اما میتوان این خطر را کمتر کرد.
واکسیناسیون HPV در افراد واجد شرایط، استفاده صحیح از کاندوم، پرهیز از رفتارهای جنسی پرخطر و مراجعه بهموقع در صورت مشاهده ضایعات مشکوک از مهمترین اقداماتی هستند که میتوان انجام داد.
انجام غربالگریهای توصیهشده نیز اهمیت زیادی دارد، حتی اگر هیچ علامتی وجود نداشته باشد.
سوالات پرتکرار
آیا هر زائدهای در ناحیه تناسلی زگیل است؟
خیر. بیماریها و ضایعات پوستی مختلفی میتوانند برجستگیهایی شبیه زگیل ایجاد کنند. معاینه پزشک میتواند به تشخیص کمک کند.
ممکن است HPV داشته باشم ولی زگیل نداشته باشم؟
بله. بسیاری از افراد مبتلا به HPV هیچ علامت قابل مشاهدهای ندارند.
آیا میتوان فهمید HPV دقیقاً چه زمانی منتقل شده؟
معمولاً خیر. ممکن است مدت زیادی بین ورود ویروس به بدن و ایجاد علائم فاصله وجود داشته باشد.
مردان هم HPV میگیرند؟
بله. HPV فقط مختص زنان نیست و مردان نیز میتوانند به این ویروس مبتلا شوند یا آن را منتقل کنند.
زگیل تناسلی یعنی سرطان؟
خیر. انواع HPV که معمولاً باعث زگیل میشوند عموماً با انواع پرخطر مرتبط با سرطان متفاوت هستند.
واکسن HPV زگیل فعلی را از بین میبرد؟
خیر. واکسن برای پیشگیری است و درمان زگیلی که از قبل ایجاد شده محسوب نمیشود.
دیدن ضایعه در ناحیه تناسلی میتواند اضطراب زیادی ایجاد کند، اما بهتر است قبل از نتیجهگیری، ضایعه بهدرستی بررسی شود. نه هر برجستگی زگیل است و نه داشتن HPV به معنی ابتلا به سرطان.
اگر ضایعه مشکوکی مشاهده کردهاید یا درباره HPV و سایر بیماریهای مقاربتی نگرانی دارید، میتوانید برای بررسی دقیقتر مراجعه کنید.
دکتر عالیه پوردست، متخصص بیماریهای عفونی در تهران، در زمینه HPV، زگیل تناسلی و سایر بیماریهای مقاربتی خدمات تشخیصی و درمانی ارائه میدهند.
برای بررسی شرایط خود و دریافت راهنمایی متناسب با وضعیتتان میتوانید برای مراجعه به مطب دکتر عالیه پوردست نوبت دریافت کنید.
این مطلب برای افزایش آگاهی عمومی نوشته شده است و جایگزین معاینه، تشخیص و توصیه پزشکی فردی نیست.
تأیید پزشکی: دکتر عالیه پوردست – متخصص بیماریهای عفونی
منابع معتبر
رزرو نوبت با دکتر عالیه پوردست
برای مشاوره HPV، بررسی زگیل تناسلی، تشخیص، درمان و راههای پیشگیری میتوانید از طریق دکترتو نوبت دریافت کنید.
رزرو نوبت