عفونت ادراری یکی از مشکلات شایع است که میتواند مثانه، مجرای ادرار یا در موارد شدیدتر کلیهها را درگیر کند. این عفونت معمولاً زمانی ایجاد میشود که باکتریها وارد دستگاه ادراری شوند و در آنجا رشد کنند. عفونت مثانه شایعتر است، اما عفونت کلیه جدیتر محسوب میشود و نیاز به بررسی سریعتر دارد.
بسیاری از افراد ممکن است در طول زندگی یکبار دچار عفونت ادراری شوند و با درمان مناسب بهبود پیدا کنند. اما وقتی عفونت ادراری چند بار تکرار میشود، با درمان معمول کامل خوب نمیشود یا دوباره پس از مدتی برمیگردد، باید علت زمینهای آن بررسی شود.
عفونت ادراری مکرر یعنی چه؟
عفونت ادراری مکرر یعنی فرد چندین بار در فاصله زمانی نسبتاً کوتاه دچار علائم عفونت ادراری شود. این وضعیت بهخصوص در زنان شایعتر است و میتواند کیفیت زندگی فرد را تحت تأثیر قرار دهد. گاهی بیمار میگوید: «هر چند وقت یکبار سوزش ادرار میگیرم»، «بعد از مصرف آنتیبیوتیک بهتر میشوم ولی دوباره برمیگردد» یا «کشت ادرارم مرتب مثبت میشود».
مهمترین نکته این است که هر سوزش یا تکرر ادرار الزاماً عفونت ادراری نیست. گاهی مشکلات دیگری مثل التهاب مثانه، سنگ کلیه، عفونتهای تناسلی، تحریکات موضعی یا مصرف برخی مواد محرک هم میتوانند علائمی شبیه عفونت ادراری ایجاد کنند.
علائم شایع عفونت ادراری
علائم عفونت مثانه میتواند شامل سوزش یا درد هنگام ادرار، تکرر ادرار، احساس فوریت در دفع ادرار، احساس ادرار داشتن با وجود خالی بودن مثانه، وجود خون در ادرار و فشار یا درد در قسمت پایین شکم باشد.
در صورتی که عفونت به کلیه برسد، علائم میتواند شدیدتر شود و با تب، لرز، درد پهلو یا کمر، تهوع و استفراغ همراه باشد. این حالت نیاز به بررسی سریعتر دارد.
چرا عفونت ادراری تکرار میشود؟
۱. درمان ناقص یا نامناسب
اگر آنتیبیوتیک درست انتخاب نشود، دوره درمان کامل مصرف نشود یا باکتری نسبت به دارو مقاوم باشد، علائم ممکن است موقتاً بهتر شوند اما عفونت دوباره برگردد. به همین دلیل، در عفونتهای مکرر معمولاً کشت ادرار و بررسی حساسیت آنتیبیوتیکی اهمیت پیدا میکند.
۲. مصرف خودسرانه آنتیبیوتیک
مصرف خودسرانه آنتیبیوتیک یکی از دلایل مهم سختتر شدن درمان عفونتهای ادراری است. انتخاب دارو باید بر اساس شرایط بیمار، شدت علائم، سابقه بیماری و در موارد لازم نتیجه کشت ادرار انجام شود.
۳. فعالیت جنسی
در برخی افراد، عفونت ادراری بعد از رابطه جنسی تکرار میشود. این موضوع به دلیل ورود آسانتر باکتریها به مجرای ادرار ممکن است رخ دهد. در این موارد، پزشک ممکن است توصیههای پیشگیرانه خاصی ارائه دهد.
۴. تغییرات هورمونی و یائسگی
در دوران یائسگی، تغییرات فلور طبیعی واژن و کاهش برخی اثرات محافظتی میتواند احتمال عفونت ادراری را افزایش دهد.
۵. بارداری
بارداری میتواند احتمال عفونت ادراری را افزایش دهد و از آنجا که عفونت در دوران بارداری اهمیت بیشتری دارد، علائم ادراری در این دوران باید جدیتر بررسی شود.
۶. دیابت و ضعف سیستم ایمنی
افراد مبتلا به دیابت یا ضعف سیستم ایمنی ممکن است بیشتر در معرض عفونتهای مکرر یا شدیدتر باشند. در این افراد، درمان و پیگیری باید دقیقتر انجام شود.
۷. سنگ کلیه یا مشکلات ساختاری دستگاه ادراری
گاهی عفونت ادراری مکرر به دلیل سنگ کلیه، باقی ماندن ادرار در مثانه، بزرگی پروستات در مردان یا مشکلات ساختاری دستگاه ادراری ایجاد میشود.
چه زمانی عفونت ادراری خطرناکتر است؟
اگر عفونت ادراری همراه با تب، لرز، درد پهلو، تهوع، استفراغ، ضعف شدید، خون واضح در ادرار یا بدتر شدن سریع حال عمومی باشد، نباید آن را ساده تلقی کرد. این علائم میتوانند نشاندهنده درگیری کلیه یا عفونت شدیدتر باشند.
همچنین در زنان باردار، سالمندان، بیماران دیابتی، افراد دارای ضعف سیستم ایمنی، بیماران پیوندی، افراد دارای سنگ کلیه یا کسانی که سوند ادراری دارند، عفونت ادراری باید با دقت بیشتری بررسی شود.
متخصص عفونی برای عفونت ادراری مکرر چه کاری انجام میدهد؟
متخصص بیماریهای عفونی ابتدا شرح حال بیمار را بررسی میکند؛ از جمله تعداد دفعات عفونت، زمان شروع علائم، داروهای مصرفشده، نتیجه کشتهای قبلی، سابقه بیماری زمینهای، سابقه سنگ کلیه، بارداری، یائسگی، بستری، جراحی یا مصرف سوند ادراری.
در مرحله بعد ممکن است آزمایش ادرار، کشت ادرار، بررسی حساسیت آنتیبیوتیکی، آزمایش خون یا در صورت نیاز تصویربرداری درخواست شود. هدف این است که مشخص شود آیا واقعاً عفونت وجود دارد، عامل عفونت چیست، به چه دارویی حساس است و آیا علت زمینهای برای تکرار عفونت وجود دارد یا نه.
آیا هر بار سوزش ادرار یعنی عفونت؟
خیر. سوزش ادرار میتواند به دلیل عفونت ادراری باشد، اما همیشه به معنی عفونت نیست. التهاب موضعی، عفونتهای تناسلی، خشکی مخاط، حساسیت به شویندهها، سنگ ادراری یا مشکلات مثانه هم میتوانند علائم مشابه ایجاد کنند.
برای پیشگیری از عفونت ادراری چه کارهایی کمک میکند؟
نوشیدن مایعات کافی، تخلیه منظم مثانه، ادرار کردن بعد از فعالیت جنسی، پرهیز از نگه داشتن طولانی ادرار و رعایت بهداشت صحیح از جمله راهکارهای ساده هستند. البته پیشگیری در همه افراد یکسان نیست و کسی که عفونت مکرر دارد، باید بر اساس شرایط خودش بررسی شود.
چه زمانی باید به متخصص عفونی مراجعه کنیم؟
- عفونت ادراری چند بار در سال تکرار میشود
- علائم با درمان معمول کامل خوب نمیشود
- کشت ادرار مرتب مثبت میشود
- بیمار سابقه مقاومت دارویی دارد
- عفونت همراه با تب، لرز یا درد پهلو است
- بیمار دیابت، ضعف سیستم ایمنی، بیماری کلیوی یا سنگ کلیه دارد
- بیمار باردار است
- بیمار مرد است و علائم عفونت ادراری دارد
- مصرف آنتیبیوتیکهای متعدد نتیجه نداده است
سوالات پرتکرار
عفونت ادراری مکرر خطرناک است؟
گاهی ساده و قابل کنترل است، اما اگر مرتب تکرار شود یا همراه با تب، درد پهلو یا بیماری زمینهای باشد، نیاز به بررسی جدیتر دارد.
آیا عفونت ادراری همیشه با آنتیبیوتیک درمان میشود؟
بیشتر عفونتهای ادراری با آنتیبیوتیک درمان میشوند، اما نوع دارو باید توسط پزشک تعیین شود. مصرف خودسرانه آنتیبیوتیک میتواند باعث مقاومت دارویی شود.
چرا بعد از درمان، عفونت ادراری دوباره برمیگردد؟
ممکن است دارو مناسب نبوده، دوره درمان کامل نشده، باکتری مقاوم بوده یا یک عامل زمینهای مثل سنگ، باقی ماندن ادرار یا تغییرات هورمونی وجود داشته باشد.
آیا سوزش ادرار همیشه یعنی عفونت؟
خیر. سوزش ادرار میتواند به دلایل دیگری مثل التهاب، عفونتهای تناسلی، سنگ یا تحریکات موضعی هم ایجاد شود.
رزرو نوبت با دکتر عالیه پوردست
برای بررسی عفونت ادراری مکرر، کشت ادرار، مقاومت دارویی و علائم هشداردهنده میتوانید از طریق دکترتو نوبت دریافت کنید.
رزرو نوبت