زخمها در حالت طبیعی باید بهتدریج ترمیم شوند. اما گاهی یک زخم ساده، زخم جراحی، زخم ناشی از ضربه، سوختگی یا زخم پای دیابتی بهدرستی خوب نمیشود و علائم عفونت پیدا میکند. عفونت زخم اگر بهموقع تشخیص داده و درمان نشود، میتواند باعث گسترش التهاب، آسیب بافتی، نیاز به درمانهای طولانیتر و در موارد شدید، بستری شدن بیمار شود.
زخم عفونی فقط یک مشکل پوستی ساده نیست. در برخی بیماران، بهخصوص افراد مبتلا به دیابت، ضعف سیستم ایمنی، بیماری عروقی یا کسانی که زخمهای مزمن دارند، عفونت میتواند جدیتر شود و نیاز به بررسی دقیقتری داشته باشد.
زخم عفونی چه علائمی دارد؟
هر زخمی که قرمز، دردناک یا ترشحدار شود، باید جدیتر بررسی شود. علائم شایع عفونت زخم شامل موارد زیر است:
- افزایش قرمزی اطراف زخم
- تورم و گرمی محل زخم
- درد یا حساسیت بیشتر نسبت به قبل
- خروج ترشح چرکی یا بدبو
- بزرگتر شدن زخم
- دیر خوب شدن زخم
- تب، لرز یا ضعف عمومی
- قرمزی منتشرشونده در اطراف زخم
- تغییر رنگ پوست اطراف زخم
- سیاه شدن یا بیحس شدن بخشی از زخم
در بعضی موارد، بیمار فقط متوجه میشود که زخم برخلاف انتظار بهتر نمیشود یا پس از چند روز بدتر شده است. همین موضوع میتواند نشانه نیاز به بررسی پزشکی باشد.
زخم دیابتی چرا مهم است؟
دیابت میتواند روند ترمیم زخم را کندتر کند. بالا بودن قند خون، آسیب اعصاب محیطی و اختلال در خونرسانی باعث میشود زخمها، مخصوصاً در پا، دیرتر خوب شوند و بیمار گاهی درد یا آسیب را دیرتر متوجه شود.
زخم پای دیابتی یکی از مهمترین زخمهایی است که باید جدی گرفته شود. حتی یک زخم کوچک در کف پا، انگشتان یا پاشنه میتواند در صورت بیتوجهی عفونی شود. در بیماران دیابتی، بررسی زخم نباید به تأخیر بیفتد، چون عفونت ممکن است سریعتر گسترش پیدا کند یا به بافتهای عمقیتر برسد.
چه کسانی بیشتر در معرض عفونت زخم هستند؟
- بیماران دیابتی
- سالمندان
- افراد دارای ضعف سیستم ایمنی
- بیماران سرطانی یا تحت شیمیدرمانی
- افراد مصرفکننده داروهای سرکوبکننده ایمنی
- بیماران دارای بیماری عروقی یا اختلال خونرسانی
- افراد دارای زخمهای مزمن یا زخم فشاری
- بیماران بستری یا کمتحرک
- افراد دارای سابقه جراحی اخیر
- کسانی که زخم آنها با جسم آلوده، گازگرفتگی یا سوختگی ایجاد شده است
در این افراد، حتی زخمهای کوچک هم ممکن است نیاز به بررسی دقیقتری داشته باشند.
چه زمانی زخم نیاز به مراجعه فوری دارد؟
اگر زخم همراه با تب، لرز، درد شدید، ترشح چرکی زیاد، بوی بد، قرمزی منتشرشونده، سیاه شدن بافت، بیحسی، تورم شدید یا بدتر شدن سریع باشد، مراجعه فوری ضروری است.
همچنین اگر بیمار دیابت دارد و روی پا، انگشتان پا یا کف پا زخم ایجاد شده، بهتر است زخم سریعتر بررسی شود؛ حتی اگر درد زیادی وجود نداشته باشد. در بیماران دیابتی، نبود درد همیشه به معنی بیخطر بودن زخم نیست.
متخصص عفونی برای زخم عفونی چه کاری انجام میدهد؟
متخصص بیماریهای عفونی ابتدا نوع زخم، مدت ایجاد آن، سرعت پیشرفت، علائم همراه، سابقه دیابت، مصرف داروها، سابقه جراحی، بستری، آنتیبیوتیکهای قبلی و وضعیت عمومی بیمار را بررسی میکند.
بر اساس شرایط بیمار ممکن است معاینه دقیق زخم، بررسی میزان گسترش عفونت، آزمایش خون، کشت ترشح زخم، بررسی قند خون، تصویربرداری در صورت شک به درگیری بافت عمقی یا استخوان، انتخاب آنتیبیوتیک مناسب و ارجاع برای پانسمان تخصصی یا جراحی لازم شود.
آیا هر زخم عفونی نیاز به آنتیبیوتیک دارد؟
خیر. همه زخمها نیاز به آنتیبیوتیک ندارند. بعضی زخمها با شستوشوی صحیح، مراقبت موضعی و پانسمان مناسب بهتر میشوند. اما وقتی علائم عفونت واضح وجود دارد، بهخصوص در بیماران دیابتی یا افراد پرخطر، پزشک ممکن است آنتیبیوتیک تجویز کند.
مصرف خودسرانه آنتیبیوتیک برای زخم میتواند مشکلساز شود. ممکن است دارو مناسب نباشد، عفونت پنهان بماند، مقاومت میکروبی ایجاد شود یا تشخیص دقیقتر به تأخیر بیفتد.
مراقبت اولیه از زخم چگونه است؟
برای زخمهای سطحی و ساده، شستوشوی ملایم با آب تمیز، خشک نگه داشتن اطراف زخم، پانسمان مناسب و پرهیز از دستکاری زخم میتواند کمککننده باشد. اما اگر زخم عمیق است، با جسم آلوده ایجاد شده، حیوان یا انسان گاز گرفته، خونریزی شدید دارد، ترشح چرکی دارد یا در بیمار دیابتی ایجاد شده، بهتر است بدون تأخیر توسط پزشک بررسی شود.
همچنین استفاده خودسرانه از مواد محرک، پودرها، داروهای موضعی نامطمئن یا بستن زخم با پانسمانهای غیربهداشتی میتواند روند ترمیم را مختل کند.
زخم بعد از جراحی چه زمانی نگرانکننده است؟
بعد از جراحی، کمی درد یا قرمزی در اطراف محل عمل ممکن است طبیعی باشد. اما اگر قرمزی رو به گسترش باشد، محل زخم گرم و متورم شود، ترشح چرکی یا بدبو ایجاد شود، بخیهها باز شوند، تب ایجاد شود یا درد شدیدتر شود، باید پزشک را در جریان گذاشت.
زخم دیابتی چگونه پیشگیری میشود؟
افراد دیابتی بهتر است پاهای خود را روزانه بررسی کنند؛ مخصوصاً کف پا، بین انگشتان و پاشنه. استفاده از کفش مناسب، خشک نگه داشتن پا، کوتاه کردن درست ناخنها، پرهیز از راه رفتن با پای برهنه و کنترل قند خون میتواند خطر زخم را کاهش دهد.
اگر فرد دیابتی متوجه تاول، بریدگی، زخم، تغییر رنگ پوست، ترشح، بوی بد یا تورم پا شد، بهتر است زودتر مراجعه کند. در زخم دیابتی، زمان اهمیت زیادی دارد.
چه زمانی باید به متخصص عفونی مراجعه کنیم؟
- زخم بهتر نمیشود یا بزرگتر میشود
- زخم ترشح چرکی یا بوی بد دارد
- اطراف زخم قرمز، گرم، متورم یا دردناک شده است
- بیمار تب یا لرز دارد
- زخم در بیمار دیابتی ایجاد شده است
- زخم روی پا یا انگشتان پا قرار دارد
- بیمار ضعف سیستم ایمنی دارد
- زخم بعد از جراحی دچار ترشح یا باز شدن شده است
- بیمار قبلاً چند نوع آنتیبیوتیک مصرف کرده و بهتر نشده است
- احتمال درگیری بافت عمقی یا استخوان وجود دارد
سوالات پرتکرار
آیا هر ترشحی از زخم یعنی عفونت؟
نه همیشه. بعضی ترشحات در روند ترمیم طبیعی هستند، اما ترشح چرکی، غلیظ، بدبو یا همراه با قرمزی و درد بیشتر میتواند نشانه عفونت باشد.
زخم دیابتی اگر درد نداشته باشد خطرناک نیست؟
خیر. در دیابت ممکن است به دلیل آسیب عصبی، درد کمتر احساس شود. نبود درد به معنی بیخطر بودن زخم نیست.
آیا برای زخم عفونی میتوان خودسرانه آنتیبیوتیک خورد؟
خیر. انتخاب آنتیبیوتیک باید بر اساس معاینه، شدت عفونت، شرایط بیمار و گاهی نتیجه کشت انجام شود.
زخم بعد از جراحی چه زمانی باید بررسی شود؟
اگر زخم جراحی ترشح چرکی، بوی بد، قرمزی منتشرشونده، تب، باز شدن بخیه یا درد رو به افزایش داشته باشد، باید بررسی شود.
رزرو نوبت با دکتر عالیه پوردست
برای بررسی زخم عفونی، زخم پای دیابتی، ترشح زخم، تب همراه با زخم یا انتخاب درمان مناسب میتوانید از طریق دکترتو نوبت دریافت کنید.
رزرو نوبت