واکسیناسیون فقط مخصوص کودکان نیست. بسیاری از بزرگسالان هم بر اساس سن، شغل، بیماریهای زمینهای، سابقه واکسیناسیون، بارداری، سفر یا ضعف سیستم ایمنی ممکن است به واکسنهای خاصی نیاز داشته باشند. هدف واکسیناسیون بزرگسالان، کاهش خطر ابتلا به بیماریهای قابل پیشگیری، کاهش شدت بیماری و پیشگیری از عوارض جدی است.
گاهی افراد تصور میکنند اگر در کودکی واکسن زدهاند، در بزرگسالی دیگر نیازی به واکسن ندارند. اما بعضی واکسنها نیاز به یادآور دارند، بعضی واکسنها در سنین بالاتر توصیه میشوند و برخی دیگر فقط برای افراد پرخطر یا قبل از سفر لازم هستند.
چرا بزرگسالان به واکسن نیاز دارند؟
با افزایش سن، سیستم ایمنی بدن ممکن است ضعیفتر شود و احتمال بروز عوارض برخی عفونتها بیشتر گردد. از طرف دیگر، بعضی بیماریهای زمینهای مثل دیابت، بیماری قلبی، بیماری ریوی، بیماری کلیوی، بیماری کبدی یا مصرف داروهای سرکوبکننده سیستم ایمنی میتوانند خطر عفونتهای شدیدتر را افزایش دهند.
همچنین بعضی افراد به دلیل شغل خود بیشتر در معرض عفونت هستند؛ مثل کادر درمان، کارکنان آزمایشگاه، افرادی که با کودکان یا سالمندان کار میکنند یا کسانی که در محیطهای پرجمعیت فعالیت دارند. مسافرت به برخی کشورها یا مناطق خاص هم ممکن است نیاز به واکسنهای تکمیلی ایجاد کند.
واکسن آنفلوآنزا
آنفلوآنزا میتواند در برخی افراد فقط باعث چند روز تب و بدندرد شود، اما در سالمندان، بیماران قلبی و ریوی، افراد دارای ضعف سیستم ایمنی، زنان باردار و بیماران دیابتی ممکن است شدیدتر باشد و حتی به بستری شدن منجر شود.
واکسن آنفلوآنزا معمولاً بهصورت سالانه توصیه میشود، چون ویروسهای در گردش تغییر میکنند و ایمنی بدن نسبت به آنها ممکن است کاهش پیدا کند.
واکسن کزاز، دیفتری و سیاهسرفه
بسیاری از بزرگسالان سالها از آخرین واکسن کزاز خود فاصله گرفتهاند و دقیق نمیدانند چه زمانی واکسن یادآور لازم دارند. واکسنهای Td یا Tdap برای محافظت در برابر کزاز و دیفتری استفاده میشوند و نوع Tdap علاوه بر اینها، پوشش سیاهسرفه هم دارد.
در برخی شرایط مثل زخمهای عمیق یا آلوده، ممکن است نیاز به بررسی وضعیت واکسن کزاز وجود داشته باشد. زنان باردار نیز باید درباره زمان مناسب واکسنهای مورد نیاز خود با پزشک مشورت کنند.
واکسن پنوموکوک
باکتری پنوموکوک میتواند باعث بیماریهایی مثل ذاتالریه، عفونت خون و مننژیت شود. این بیماریها در سالمندان، افراد دارای بیماریهای مزمن، بیماران دیابتی، افراد سیگاری، بیماران قلبی، ریوی، کلیوی یا کسانی که سیستم ایمنی ضعیف دارند، میتواند خطرناکتر باشد.
واکسن زونا
زونا در اثر فعال شدن دوباره ویروس آبلهمرغان در بدن ایجاد میشود. این بیماری میتواند با درد، سوزش و بثورات پوستی همراه باشد و در برخی افراد، درد عصبی آن مدتها بعد از بهبود ضایعات پوستی باقی بماند. خطر زونا با افزایش سن بیشتر میشود و ممکن است در افراد دارای نقص ایمنی جدیتر باشد.
واکسن هپاتیت B
هپاتیت B یک عفونت ویروسی است که میتواند کبد را درگیر کند و در برخی افراد به شکل مزمن باقی بماند. انتقال آن ممکن است از طریق خون، تماس جنسی، وسایل آلوده یا از مادر به نوزاد رخ دهد.
واکسیناسیون هپاتیت B برای بسیاری از بزرگسالان اهمیت دارد، بهخصوص افرادی که در معرض خون یا ترشحات بدن هستند، کادر درمان، بیماران دیابتی، افراد دارای بیماری کبدی، بیماران کلیوی، افرادی که دیالیز میشوند، افراد دارای HIV یا کسانی که قصد سفر به مناطق پرخطر دارند.
واکسن HPV
واکسن HPV برای پیشگیری از عفونت با برخی انواع ویروس پاپیلومای انسانی طراحی شده است؛ ویروسی که میتواند با زگیل تناسلی و برخی سرطانها ارتباط داشته باشد. بهترین زمان تزریق این واکسن معمولاً قبل از تماس با ویروس است، اما در برخی بزرگسالان نیز ممکن است پس از مشورت با پزشک مطرح شود.
واکسنهای مرتبط با سفر
بعضی واکسنها برای همه افراد لازم نیستند، اما قبل از سفر به بعضی کشورها یا مناطق خاص ممکن است ضروری یا توصیهشده باشند. واکسن هپاتیت A، هپاتیت B، تب زرد، مننژیت، تیفوئید، فلج اطفال یا برخی واکسنهای دیگر میتوانند بسته به مقصد سفر، مدت اقامت، نوع سفر و شرایط فرد مطرح شوند.
بهتر است مشاوره واکسیناسیون سفر چند هفته قبل از سفر انجام شود، چون بعضی واکسنها نیاز به چند دوز دارند یا زمان لازم است تا ایمنی کافی ایجاد شود.
چه کسانی باید حتماً درباره واکسن با پزشک مشورت کنند؟
- سالمندان
- زنان باردار یا افرادی که قصد بارداری دارند
- بیماران دیابتی
- بیماران قلبی، ریوی، کلیوی یا کبدی
- افراد مبتلا به HIV
- بیماران سرطانی یا تحت شیمیدرمانی
- افرادی که داروهای سرکوبکننده سیستم ایمنی مصرف میکنند
- بیماران پیوندی
- کادر درمان و کارکنان آزمایشگاه
- افراد دارای تماس شغلی با خون یا ترشحات بدن
- افرادی که قصد سفر خارجی دارند
- کسانی که سابقه واکنش حساسیتی شدید به واکسن داشتهاند
آیا همه واکسنها برای همه بزرگسالان مناسب هستند؟
خیر. انتخاب واکسن باید بر اساس شرایط هر فرد انجام شود. بعضی واکسنها برای گروه خاصی توصیه میشوند، بعضی واکسنها در بارداری ممنوع یا نیازمند احتیاط هستند و برخی واکسنها برای افراد دارای نقص ایمنی مناسب نیستند. به همین دلیل، بهتر است قبل از تزریق، سابقه بیماریها، داروها، حساسیتها، بارداری، واکسنهای قبلی و شرایط سفر با پزشک مطرح شود.
نقش متخصص عفونی در واکسیناسیون بزرگسالان چیست؟
متخصص بیماریهای عفونی میتواند بر اساس سن، سابقه واکسنها، بیماریهای زمینهای، داروهای مصرفی، وضعیت سیستم ایمنی و برنامه سفر، یک برنامه واکسیناسیون مناسب پیشنهاد کند. این موضوع بهخصوص برای افراد پرخطر، بیماران دارای ضعف سیستم ایمنی، افراد با بیماریهای مزمن، کادر درمان و کسانی که واکسنهای قبلی خود را بهدرستی نمیدانند اهمیت دارد.
گاهی لازم است قبل از واکسن، آزمایشهایی مثل بررسی ایمنی نسبت به هپاتیت B، آبلهمرغان یا سرخجه انجام شود. در بعضی موارد هم لازم است زمانبندی واکسنها با داروهای بیمار، درمانهای سرکوبکننده ایمنی یا برنامه سفر هماهنگ شود.
سوالات پرتکرار
آیا بزرگسالان هم باید واکسن بزنند؟
بله. بعضی واکسنها در بزرگسالی نیاز به یادآور دارند و برخی دیگر با افزایش سن، بیماری زمینهای، سفر یا شرایط خاص توصیه میشوند.
واکسن آنفلوآنزا هر چند وقت یکبار لازم است؟
در بسیاری از برنامههای واکسیناسیون، واکسن آنفلوآنزا بهصورت سالانه توصیه میشود، چون ویروسهای آنفلوآنزا تغییر میکنند و ایمنی بدن ممکن است کاهش پیدا کند.
واکسن کزاز هر چند سال یکبار لازم است؟
در افراد دارای واکسیناسیون کامل، معمولاً یادآور کزاز، دیفتری یا سیاهسرفه هر ۱۰ سال یکبار مطرح میشود، اما در زخمهای خاص ممکن است زودتر نیاز باشد.
آیا قبل از سفر باید واکسن زد؟
بسته به مقصد سفر، مدت اقامت، نوع سفر و شرایط فردی ممکن است بعضی واکسنها لازم یا توصیه شوند. بهتر است چند هفته قبل از سفر، مشاوره واکسیناسیون انجام شود.
رزرو نوبت با دکتر عالیه پوردست
برای مشاوره واکسنهای بزرگسالان، واکسن سفر، آنفلوآنزا، هپاتیت، زونا، پنوموکوک و بررسی شرایط فردی میتوانید از طریق دکترتو نوبت دریافت کنید.
رزرو نوبت